Nieuwe cao VVT nog niet rond: discussie over loon, ORT en reiskosten

Nog geen definitieve cao

De afgelopen maanden bereikten werkgeversorganisaties en vakbonden een onderhandelingsresultaat voor een nieuwe cao. Dat leek een belangrijke stap richting nieuwe afspraken voor de sector. Toch is de situatie anders verlopen dan gebruikelijk.
Leden van FNV en NU’91 hebben tegen het resultaat gestemd. Hoewel leden van CNV juist wel instemden, heeft deze vakbond aangegeven het resultaat voorlopig niet te ondertekenen zolang er geen breed gedragen resultaat ligt aan werknemerszijde.

Onderhandelingen na de zomer verder

De vakbonden hebben aangegeven dat zij opnieuw met de werkgeversorganisaties in gesprek gaan. Dat overleg zal naar verwachting pas na de zomervakantie worden voortgezet. Veel bestuurders en onderhandelaars zijn momenteel afwezig vanwege vakantie.

Dat betekent dat de sector waarschijnlijk nog enige tijd moet wachten op duidelijkheid. Hoe lang die periode duurt, is nog niet bekend.

Voor werkgevers en HRM is dat geen onbekend scenario. Ook bij eerdere cao-trajecten ontstond pas laat duidelijkheid over de definitieve afspraken, waarna wijzigingen in korte tijd moesten worden verwerkt, al dan niet met terugwerkende kracht.
Waarom stemden leden tegen?

Uit de verschillende reacties blijkt dat de afwijzing niet wordt veroorzaakt door één specifiek punt. Het lijkt eerder te gaan om een optelsom van onderwerpen waarop werknemers meer hadden verwacht.

Opvallend is dat NU’91 het onderhandelingsresultaat vooraf neutraal aan de leden heeft voorgelegd. In een toelichtende podcast gaf de bond aan dat het resultaat volgens haar zowel positieve als minder sterke onderdelen bevatte. Er zijn afspraken gemaakt over onder meer veiligheid, scholing, werk-privébalans en de naleving van de cao. Tegelijkertijd bleven belangrijke wensen van verpleegkundigen en verzorgenden volgens de bond onbeantwoord. Juist daarom vroeg NU’91 de leden zelf te beoordelen of het totale pakket voldoende was.

Wat stond er in het onderhandelingsresultaat?

Nu het onderhandelingsresultaat geen definitieve cao blijkt te worden, ontstaat ook de behoefte om terug te kijken naar wat er eigenlijk was afgesproken. Welke wijzigingen stonden in het akkoord? En welke onderdelen blijken nu juist voor discussie te zorgen?

Om de impact van het onderhandelingsresultaat inzichtelijk te maken, maakte RAP alvast een cao-kalender. Daarin zijn alle voorgestelde wijzigingen kort weergegeven per ingangsdatum. Zo ontstaat in één oogopslag inzicht in de afspraken die partijen hadden gemaakt en het moment waarop deze zouden ingaan.

Nu duidelijk is dat het onderhandelingsresultaat onvoldoende draagvlak heeft gekregen, hebben wij in deze kalender ook zichtbaar gemaakt over welke onderdelen in ieder geval discussie bestaat. Daarmee wordt niet alleen duidelijk welke wijzigingen waren voorzien, maar ook welke afspraken mogelijk opnieuw onderwerp van onderhandeling worden.

Welke onderwerpen liggen vooral onder vuur?

Uit de reacties van werknemers, de stemmingen onder de leden en de toelichting van NU’91 blijkt dat vooral vier onderwerpen gevoelig liggen:

• de gefaseerde loonstijging van 7,2%;
• de reiskostenvergoeding;
• het ontbreken van een ORT voor werk op zaterdagochtend;
• het grote aantal afspraken dat nog nader moet worden uitgewerkt.

Loonstijging roept discussie op

Een belangrijk punt betreft de loonontwikkeling. Een deel van de werknemers vindt dat de voorgestelde salarisverhoging onvoldoende aansluit bij de gestegen kosten van levensonderhoud en de werkdruk in de sector.

Opvallend is dat de kritiek niet uitsluitend gaat over de hoogte van de loonstijging, maar juist ook over de manier waarop deze wordt toegekend. De verhoging is verdeeld over vier stappen van telkens 1,8%.

Volgens NU’91 ontstaat daardoor het gevoel dat werknemers pas laat merken wat de uiteindelijke loonontwikkeling daadwerkelijk oplevert. Daarnaast vinden veel werknemers dat bestaande salarisachterstanden hiermee niet worden ingehaald.

Geen ORT voor zaterdagochtend

Daarnaast blijkt het ontbreken van een onregelmatigheidstoeslag (ORT) voor werk op zaterdagochtend voor veel werknemers een belangrijk struikelblok.

Dat onderwerp speelt al langer binnen de zorg. De vergelijking met de gehandicaptenzorg wordt daarbij regelmatig gemaakt. In de Cao Gehandicaptenzorg geldt sinds 1 januari 2026 namelijk wel een ORT voor werk op zaterdagochtend.

In de toelichtende podcast van NU’91 wordt dit onderwerp expliciet genoemd als een gemiste kans. Volgens de bond had een dergelijke toeslag kunnen bijdragen aan een betere waardering van onregelmatig werk en aan de aantrekkelijkheid van de sector.

Veel werknemers ervaren daardoor een verschil dat lastig uitlegbaar is, zeker wanneer vergelijkbare werkzaamheden in andere zorgsectoren wel extra worden beloond.

Reiskostenvergoeding eveneens onderwerp van discussie

Ook de reiskostenvergoeding wordt regelmatig genoemd als reden voor onvrede.
Hoewel het onderhandelingsresultaat een verhoging van verschillende reiskostenvergoedingen bevatte, vinden veel werknemers dat de regeling onvoldoende aansluit bij de werkelijke kosten van woon-werkverkeer. Zeker in een sector waar werknemers regelmatig verschillende locaties bezoeken of langere afstanden afleggen, leeft het gevoel dat hierin meer verbetering nodig is.

Uit de toelichting van NU’91 blijkt bovendien dat een hogere reiskostenvergoeding door veel werknemers niet wordt gezien als een extra arbeidsvoorwaarde, maar als een noodzakelijke vergoeding van gemaakte kosten.
Veel afspraken moeten nog worden uitgewerkt

Een ander punt dat in de discussies steeds terugkomt, is het grote aantal afspraken dat nog nader moet worden uitgewerkt.
Volgens NU’91 bevat het onderhandelingsresultaat relatief veel protocolafspraken. Dit zijn afspraken waarbij partijen eerst verder onderzoek doen of later aanvullende afspraken maken over de concrete uitvoering.

Voor werknemers betekent dit dat nog niet altijd duidelijk is wat bepaalde afspraken uiteindelijk gaan opleveren in de dagelijkse praktijk. Dat gebrek aan concrete resultaten lijkt voor een deel van de achterban een belangrijke reden te zijn geweest om tegen te stemmen.

Houd rekening met verdere onzekerheid

Voorlopig blijft de situatie onduidelijk. De onderhandelingen worden waarschijnlijk na de zomer pas hervat en het is nog niet bekend welke afspraken uiteindelijk onderdeel zullen uitmaken van een nieuwe cao.

Voor werkgevers en HRM is het daarom verstandig de ontwikkelingen nauwlettend te blijven volgen. Zodra er meer duidelijkheid ontstaat over het vervolg van de onderhandelingen of een nieuw onderhandelingsresultaat, zullen wij hierover informeren en praktische ondersteuning bieden bij de vertaling naar de dagelijkse HRM-praktijk.

De belangrijkste discussiepunten lijken op dit moment de gefaseerde loonstijging, de reiskostenvergoeding, het ontbreken van een ORT voor werk op zaterdagochtend en het grote aantal afspraken dat nog verder moet worden uitgewerkt. Juist die onderwerpen verdienen de komende periode extra aandacht.